Wat we vaak missen bij de start van het schooljaar
In sommige delen van het land zullen over een tijdje de eerste scholen weer beginnen. Voor veel ouders is dat een opluchting: iedereen weer in het ritme, geen losse dagen meer, geen constante zoektocht naar opvang of vermaak. Anderen vinden het juist jammer als de vakantie voorbij is. Zelf vond ik dat ook, toen onze kinderen nog klein waren. Dat samen zijn, zonder het schema van school, sport en werk, had iets bijzonders.
Voor kinderen werkt het net zo verschillend. Sommigen stappen vrolijk de klas in. Anderen voelen al dagen van tevoren spanning in hun buik. Niet omdat ze ‘geen zin’ hebben, maar omdat hun lichaam nog weet wat het hoofd liever vergeet.
Stressgedrag bij kinderen komt vaak niet uit het niets. Het kan wortelen in ervaringen die al lang geleden zijn gebeurd: een opmerking die bleef hangen, een leraar die niet begreep, het subtiel buitengesloten worden. Het zijn die kleine, soms onzichtbare momenten die zich opstapelen – wat Ingrid de Jong en ik in ons boek Onuitwisbaar microtrauma noem. Ze zijn niet altijd groots of spectaculair, maar ze laten wel sporen na in hoe een kind zich voelt, reageert en leert.
Je ziet het soms aan kleine signalen. Een kind dat plots hoofdpijn heeft, zich terugtrekt, of juist heel druk wordt. Een kort lontje aan de ontbijttafel. Slechter slapen. We noemen het vaak ‘zenuwachtig voor de eerste schooldag’, maar soms is het lichaam bezig oude spanning te verwerken.
En als ouder kan dat dichtbij komen. Misschien herken je iets van jezelf in die spanning. Misschien voel je dat het meer is dan schoolstress. Dat is de onzichtbare kant van gezinstrauma: het reist mee in hoe we kijken, aanraken, troosten, of juist afstand nemen.
De start van een schooljaar is dus meer dan het afstrepen van nieuwe namen op de presentielijst. Het is ook een kans om te zien wat er onder de oppervlakte leeft. Om gedrag te zien als taal. Om eerst rust te brengen, voordat je corrigeert.
In Onuitwisbaar – Acceptatie van microtrauma in ons leven schrijven wij over precies dit soort momenten. Hoe ze ontstaan, waarom ze zo’n invloed hebben, en hoe we ze kunnen erkennen in plaats van negeren. Want als de bel weer gaat, begint er niet alleen een schooljaar. Er begint ook een nieuwe kans om kinderen te laten voelen dat ze echt gezien worden – niet alleen als leerling, maar als mens.