De start
Hoe gewenst we ook zijn en hoe liefdevol we ook zijn ontvangen en opgevoed, ons jonge leven begint vaak met trauma. Tot voor kort dacht men dat trauma alleen ontstaat door grote ingrijpende gebeurtenissen, zoals adoptie, mishandeling, seksueel misbruik, verwaarlozing, oorlog of armoede. Echter, recent onderzoek heeft aangetoond dat trauma veel breder kan ontstaan en dat de effecten ervan diepgaand zijn. Trauma’s laten sporen na in zowel lichaam als geest. Naast grote gebeurtenissen kunnen ook minder opvallende ervaringen een levenslang effect hebben. Ongeveer 60% tot 80% van de mensen heeft een traumaverleden.
Microtrauma
Trauma kan evengoed op microniveau ontstaan. Microtrauma’s zijn kleine, vaak subtiele gebeurtenissen die door hun herhaling een langdurig effect hebben. Denk hierbij aan vileine opmerkingen, kleine pesterijen, beledigingen of negatief taalgebruik. Zelfs afkeurende blikken of subtiele vormen van minachting worden ook wel “kleine moorden” genoemd. Deze stapelen zich op en kunnen uiteindelijk uitgroeien tot een groter trauma.
Trauma als optelsom van gebeurtenissen
Trauma kan worden gezien als een optelsom van gebeurtenissen uit ons verleden. Veel mensen ervaren al in hun jonge jaren trauma, wat zich uit in hun gedrag. Soms is het lastig om te bepalen of gedragsproblemen voortkomen uit trauma of uit gehechtheidsproblemen. Bovendien kunnen gedragsuitingen vaak normale reacties zijn op abnormale omstandigheden, wat een uitdaging vormt bij het begrijpen van trauma.
Veilig opgroeien
Voor kinderen is het erg belangrijk om gezond en veilig te kunnen hechten. De mate van gehechtheid beïnvloedt namelijk de verdere ontwikkeling tot volwassene. De ontwikkeling van gehechtheid volgt een vast patroon, dat onderverdeeld is in fasen. Het goed doorlopen van deze fasen is bepalend voor hoe een kind zich later in het leven verhoudt tot anderen. Vertrouwen of angst spelen hierbij een grote rol en beïnvloeden hoe iemand relaties aangaat en onderhoudt. Een veilige gehechtheid geeft een persoon het gevoel dat hij de moeite waard is en dat zijn of haar stem telt.
Trauma en onze overlevingsstrategie
Mensen zijn van nature sociale wezens met een sterke behoefte om ergens bij te horen. Wanneer trauma dit proces verstoort, zetten we vaak onbewust overlevingsstrategieën in. Helaas leidt dit soms tot problemen. Wanneer iemand zich bijvoorbeeld afsluit om zichzelf te beschermen tegen de pijn van afwijzing, kan hij of zij in een vecht- of vluchtpatroon terechtkomen. Dit maakt het vaak moeilijk om gezonde relaties te vormen en te onderhouden.
Er is geen goed of fout
Door deze patronen van zelfbescherming kunnen relaties problematisch worden. Vaak wisselen mensen in relaties tussen het duwen en afstoten van hun partner. Ze hebben soms veel bevestiging nodig en worstelen met vertrouwen. Dit patroon komt voort uit een diepgewortelde stressrespons die ingebed is in het limbisch systeem en het reptielenbrein, waar geen taal is. Praten over het trauma biedt daarom niet altijd de oplossing, omdat de herbeleving van het trauma dezelfde stress kan oproepen als de oorspronkelijke gebeurtenis. Een herbeleving van de gebeurtenis, voor zover deze nog goed in het geheugen ligt, kan de gevoelens van stress weer volledig oproepen met het verschil dat de gebeurtenis zelf een afgebakend moment betrof en de herbeleving net zolang kan duren als de toehoorder tijd heeft.
Je kunt meer lezen in ons boek Onuitwisbaar, acceptatie van (micro) trauma in ons leven.
