Het bestaat echt. Het hulpverleners trauma. Deze week werd ik genoemd in een LinkedIn post over dit thema en kreeg daardoor ook de vele vaak verdrietige reacties mee. Er schuilt veel leed onder bij degene die een hulpverleners trauma ervaren.
“Dit werk doe ik vanuit mijn hart,” zeggen hulpverleners vaak. Een mooie uitspraak, want betrokkenheid is precies wat dit werk nodig heeft. Maar daarin schuilt meteen een risico. Wat gebeurt er als jouw betrokkenheid vermengd raakt met pijnpunten die je zelf nog niet verwerkt hebt?
Iedere hulpverlener neemt een eigen levensverhaal mee. Dat is normaal, dat maakt ons menselijk. Maar als je niet bewust bent van je eigen onverwerkte gevoelens, stress of trauma’s, gaan deze onbedoeld en onzichtbaar de interactie met je cliënten beïnvloeden. Niet met opzet natuurlijk, maar vanuit de blinde vlek die we allemaal hebben rondom onze eigen kwetsbaarheid.
Je deelt onbedoeld wat je zelf niet ziet
Wat gebeurt er precies wanneer je cliënten helpt, maar zelf worstelt met onverwerkt verdriet of trauma? Misschien herken je het gevoel dat je ineens ongeduldig of geïrriteerd raakt, of dat je onbewust wegblijft van onderwerpen die voor jou gevoelig zijn. Zulke signalen lijken klein, maar ze zijn betekenisvol. Ze wijzen erop dat er iets geraakt wordt wat aandacht van jou nodig heeft.
Dit mechanisme werkt sterk. Alles wat je onbewust mijdt of wegstopt, sijpelt subtiel door in de manier waarop je communiceert en omgaat met anderen. Je lichaamstaal, stemgebruik, woordkeuze en zelfs je ademhaling dragen deze verborgen boodschap met zich mee. Cliënten voelen of zien dit, al kunnen ze vaak niet precies zeggen wat precies ze voelen.
Wat betekent dit voor cliënten?
Cliënten voelen zich daardoor vaak niet begrepen, niet gehoord en niet gezien. Ze krijgen adviezen die niet aansluiten bij wat zij werkelijk nodig hebben, omdat jij onbewust vanuit je eigen onverwerkte emoties handelt. Hierdoor ontstaat verwarring, soms zelfs schuldgevoel. Een cliënt kan denken: “doe ik iets fout? Waarom voel ik me plotseling zo ongemakkelijk?” Tragisch genoeg bereik je hierdoor precies het tegenovergestelde van wat je graag zou willen: veiligheid en vertrouwen bieden.
Durf als hulpverlener naar binnen te kijken
Het vraagt moed om kritisch en eerlijk naar jezelf te kijken. Stel jezelf eens deze vragen: Wat draag ik nog met me mee dat aandacht nodig heeft? Welke pijn probeer ik onbewust te ontwijken? Hoe beïnvloedt mijn eigen verleden mijn hulpverlening?
Je bent mens, met eigen gevoelens en kwetsbaarheden. Maar juist daarom is het extra belangrijk om aandacht te besteden aan je eigen emotionele gezondheid. Zoek ondersteuning in therapie, ga regelmatig naar intervisie, reflecteer actief en praat open met collega’s over wat je raakt en bezighoudt. Daarmee doe je niet alleen jezelf, maar vooral je cliënten een groot plezier.
Vragen die je verder helpen:
- Welke signalen herken je bij jezelf die wijzen op onverwerkte ervaringen?
- Kun je situaties benoemen waarin je merkte dat jouw persoonlijke verhaal invloed had op jouw hulpverlening?
- Wat zou het voor je cliënten betekenen als jij bewuster omgaat met je eigen emoties en kwetsbaarheden?
Het is goed te beseffen dat als hulpverlener een enorme verantwoordelijkheid draagt met betrekking tot het leven van jouw client. Volgens mij is dat al een goed begin.