Door Ingrid de Jong
In de weken voor de feestdagen herhalen veel mensen hetzelfde patroon. Ondanks sociale verplichtingen en eindejaarsdruk op het werk houden ze zichzelf overeind. Er moet nog van alles worden afgerond, er zijn verwachtingen om aan te voldoen en er is weinig ruimte om echt stil te staan bij hoe het met je gaat. Ook tijdens de feestdagen zelf verdwijnt die druk meestal niet.
Het lichaam doet daarin mee. Stress wordt genegeerd, vermoeidheid vooruitgeschoven. Dat lukt vaak verrassend lang, tot het januari wordt. Wanneer de feestdagen voorbij zijn en het leven weer ‘normaler’ lijkt te worden, merken veel mensen dat het juist zwaarder voelt. Vermoeidheid komt naar boven en somberheid dient zich aan. Dat kan extra zwaar voelen, omdat januari vaak wordt gezien als een frisse start. Voor het lichaam is januari echter geen nieuwe start.
Blue Monday helpt ons niet
En dan is daar volgende week ook weer Blue Monday. Een label dat is gebaseerd op pseudowetenschap en suggereert dat somberheid bij één specifieke dag hoort en vooral een kwestie is van mindset. Dat beeld klopt niet en helpt niet.
Wat veel mensen in januari ervaren, is een begrijpelijke reactie op langdurige stress, soms opgebouwd over jaren. In de winter leven we bovendien steeds verder van ons natuurlijke ritme af. Terwijl de natuur vertraagt, verlengen wij onze dagen met kunstlicht en blijven we functioneren alsof het zomer is. Het lichaam kan dat tempo niet onbeperkt volgen. Minder daglicht en aanhoudende overbelasting vragen om rust, ook als we die onszelf niet gunnen.
Goede voornemens en zelfzorg
Januari is ook de maand van de goede voornemens. Meer balans, meer aandacht voor jezelf, beter omgaan met stress. In de praktijk blijft zelfzorg vaak iets abstracts, iets wat erbij moet wanneer het uitkomt. Zeker voor professionals die gewend zijn verantwoordelijkheid te dragen, raakt het al snel op de achtergrond.
Misschien helpt het om zelfzorg anders te bekijken. Niet als iets wat je moet doen, maar als iets wat begint bij begrijpen. Inzicht in hoe stress werkt en wat langdurige spanning met het lichaam doet, verandert hoe je naar jezelf kijkt. En daarmee ook hoe je naar anderen kijkt. Zelfzorg begint dus niet bij discipline, maar bij kennis.
Dit jaar een andere start?
In traumatraining level 1 staat deze basiskennis centraal. Het gaat over stress, trauma en wat er gebeurt wanneer iemand langere tijd over de eigen grenzen heen gaat. Die kennis is relevant voor iedereen, maar onmisbaar voor wie met mensen werkt.
Leer signalen beter herkennen, bij jezelf en bij de ander. Zodat 2026 het jaar wordt waarin je écht voor jezelf mocht kiezen. Misschien is dat wel het meest zinvolle goede voornemen voor dit jaar.