Ingrid de Jong en ik zijn gecertificeerde SCAnS Coders. SCAnS staat voor Six Channel Analysis System. SCAnS gaat uit van zes communicatiekanalen: gezicht, lichaam, verbale inhoud, stem, interactiestijl en psychofysiologie.
SCAnS vormt de basis voor gedragsanalyse, emotionele intelligentie en geloofwaardigheidsanalyse. Vooral in situaties waar communicatie moeilijk te interpreteren is en gedrag lastig te duiden valt, biedt SCAnS waardevolle en betrouwbare informatie. Over het algemeen richten we ons te veel op de verbale inhoud, terwijl dit slechts een klein onderdeel is van de communicatiekanalen. Door te kijken naar alle zes kanalen kunnen we een zuiver beeld van gedrag vormen, gebaseerd op feitelijke waarneming in plaats van gevoel.
Gedragsanalyse via de zes communicatiekanalen
Bij SCAnS observeren we waar in het lichaam spanning optreedt. Zodra er een reactie op meerdere communicatiekanalen ontstaat, is dat voor ons een aandachtspunt. Het betekent dat er stress ontstaat. Vaak zijn deze signalen minimaal zichtbaar, zoals een subtiele beweging, een verandering in intonatie, of een lichte trilling in de stem.
De zes communicatiekanalen
- Gezicht: Mimiek en micro-expressies die emoties onthullen.
- Lichaam: Houding en bewegingen, zoals het ballen van vuisten.
- Verbale inhoud: Woord keuze, zinsstructuur, en inhoud van de communicatie.
- Stem: Veranderingen in intonatie, volume of snelheid van spreken.
- Interactie stijl: De manier waarop iemand communiceert binnen een bepaalde context.
- Psychofysiologie: Fysiologische reacties zoals ademhaling, zweten of veranderingen in hartslag.
Voorbeelden van observaties
Bij een observatie kunnen we bijvoorbeeld zien dat iemand zijn nagels bijt, vaak slikt, of lichtjes zijn hoofd schudt terwijl hij “ja” zegt. Dit zijn zintuiglijk specifieke observaties die ons richting geven, maar op zichzelf nog niets definitiefs betekenen. Ze wijzen erop dat er mogelijk stress speelt, maar we moeten verder onderzoeken om de onderliggende oorzaken te begrijpen.
Het Belang van context en baseline
Een belangrijk onderdeel van gedragsanalyse is het vaststellen van een baseline, oftewel de ontspannen toestand van een persoon. Zonder een baseline is het lastig om veranderingen in gedrag goed te interpreteren. Stel, een begeleider zegt dat een meisje nooit emotie toont, maar wij zien kleine signalen van stress, zoals spierspanning in de handen, verhoogde ademhaling en dissociatie. Deze signalen geven aan dat er wel degelijk iets speelt, ondanks het ontbreken van zichtbare emotie.
Zintuiglijke specifieke observaties
Hier zijn enkele zintuiglijke observaties en wat ze zouden kunnen betekenen:
- Nagelbijten: Dit kan wijzen op stress, irritatie of een gewoonte.
- Slikken: Vaak een teken van stress, veroorzaakt door een droge mond.
- Spierspanning: Bijvoorbeeld in de handen, wat kan duiden op boosheid of stress.
- Glazige ogen: Dit kan verdriet of vermoeidheid aanduiden.
- Verhoogde ademhaling: Vaak een reactie op stress, angst of fysieke inspanning.
Deze observaties moeten altijd in context worden geplaatst en verder worden onderzocht om de ware oorzaak te achterhalen.
De rol van de professional in gedragsanalyse
Als professionals geven we zelf vaak onbewust signalen af die cliënten oppikken. Dit kan invloed hebben op de interactie. Een voorbeeld hiervan is wanneer een begeleider een boos gezicht trekt bij het lezen van een appje, wat verwarring en stress bij de cliënt kan veroorzaken. Het is essentieel om als professional zelf “in te checken” en bewust te zijn van hoe je non-verbale signalen overkomen.
Bewustzijn van eigen gemoedstoestand
We moeten niet alleen letten op de signalen van de cliënt, maar ook op ons eigen gedrag en emoties. Door transparant te zijn over wat ons bezighoudt, kunnen we voorkomen dat we onbedoeld stress veroorzaken bij de cliënt.
Afstemmen en reflectie
Tijdens een gesprek moeten we voortdurend afstemmen op de cliënt en onze observaties checken. Dit noemen we rapport maken. We letten op hoe de cliënt reageert op onze vragen en reflecteren op wat er gebeurt tijdens het gesprek. Dit zorgt ervoor dat we niet alleen aanwezig zijn in het gesprek, maar ook actief bijdragen aan een veilige omgeving waarin de cliënt zich gehoord en begrepen voelt.
Samenvattend
SCAnS biedt een betrouwbare methode voor gedragsanalyse, waarbij we verder kijken dan alleen de woorden die worden gesproken. Door de zes communicatiekanalen te analyseren, kunnen we gedrag nauwkeuriger interpreteren en stresssignalen herkennen. Dit helpt ons om beter door te vragen en dieper te graven naar de onderliggende oorzaken van gedrag. Voor professionals is het belangrijk om zich bewust te zijn van hun eigen gedrag en emoties, zodat we effectief en zonder afleiding kunnen communiceren met onze cliënten.
https://e-space.mmu.ac.uk/…/Public%20appeals%20…
De EIA Group in Manchester UK is de enige opleider op dit gebied.
https://www.eiagroup.com